
Dağları, şekilleri itibariyle
3' e ayırmaktayız.
I- Herhangi bir sıraya
bağlı olmayan TEK DAĞLAR
II- SIRADAĞLAR
III- KÜTLESEL DAĞLAR
Bu tiplere ülkemizden
örnek vermek gerekirse, genelde volkanik kökenli yada aşınmaya karşı
dirençle kısmen yüksekliğini korumuş olan Erciyes, Ağrı, Süphan, Nemrut,
Uludağ, Honaz, Akdağ, Kazdağ ayrıca ve Alemdağ tek dağ birimlerini oluştururlar.
İkinci tipte yeralan sıradağlara gelince; Toroslar ve Kuzey Anadolu
(= Doğu Karadeniz ) Dağlara Alp Orojenez ( Alp Dağları Oluşumu ) kuşağının
bir parçasını oluştururken, kuşkusuz bu gruplar içinde gerçek birer
sıradağ karakterini gösteren üniteler olarak kuzeyde Rize ve Soğanlı
Dağlarını, Toroslarda Bolkar-Aladağ sırasını, Batı Anadolu' da Bozdağlar,
Aydın Dağları ve Sultan Dağlarını örnek gösterebiliriz. Tek dağlar ile
sıradağlar arasında kalan üçüncü bir tip olaraksa, kütlesel dağlar bulunur.
Özellikle Doğu Anadolu' da daha yaygın bir tip olarak ortaya çıkan kütlesel
dağlar, Alp Orojenezi esnasında Doğu Anadolu'nun yanlardan gelen basınçlarla
sıkışmasından oluşan kırıklar ve kıvrımlar sonucu şekillenmişlerdir.
Bunlara örnek olarak en başta Cilo Dağlarının merkezi kısmına rastlayan
Hakkari Dağlık Kütlesi verilebilir. Yine aynı bölge içinde Şerafettin,
Şakşak, Karasu Dağları bu tipin diğer örnekleri olarak verilebilir.

|
Oluşum Türlerine Göre
Dağlar
Dağların oluşmasında
çeşitli faktörler rol oynar. Oluşumları itibariyle dağları 4 gruba ayırabiliriz:
I- Dağların bir kısmı
kıta kenarı çukurlarında ( Jeosenklinallerde ) birikmiş tortul tabakaların
( kireçli-karbonatlı tabakaların ) yan basınçların etkisiyle kıvrılıp,
yükselmesi sonucu oluşmuşlardır. Bunlara KIVRIMLI DAĞLAR adı verilir.
Örnek: Kuzey Anadolu Dağları ile Toroslar

II- Dağların bir kısmı
yerkabuğu bloklarının faydalanarak yani kırılarak yükselmesi sonucu
meydana gelmişlerdir. Bunlara Horst, çöken kesime Graben adı verilir.
Bu tipte oluşan dağlara da FAYLI DAĞLAR yada KIRIKLI DAĞLAR denir. Örnek:
Ege Bölgesinde
Bozdağlar (Horst )
Gediz Ovası (Graben )
K.Menderes Ovası ( Graben )
Aydın Dağları (Horst )
K.Menderes Ovası ( Graben )
B.Menderes Ovası (Graben )

III - Dağların diğer bir kısmı ise, volkanizma esnasında yeryüzüne çıkan
volkanik (piroklastik ) malzemenin ve lavların üstüste yığılmasıyla
meydana gelmişlerdir. Bunlara VOLKAN adı verilir. Örnek B. Ağrı, Erciyes,
Süphan, Nemrut, Hasandağ.
III- Bir kısım dağların
oluşumunda ise farklı aşınma rol oynamıştır. Üzerlerinde yumuşak örtü
tabakalarının sıyrılıp, süpürülmesiyle ortaya çıkan dağlardır. Bunlara
da FARKLI AŞINIM DAĞLARI denir. Örnek: Kayışdağ, Aydos Dağı, Çenedağ,
Alemdağ.
|